Obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dotyczy każdego pracodawcy. Jednym z filarów tego obowiązku jest kontrola stanu zdrowia pracowników, realizowana w ramach medycyny pracy. W Białymstoku, podobnie jak w innych miastach w Polsce, funkcjonuje system badań profilaktycznych, który obejmuje m.in. badania wstępne, okresowe i kontrolne. W poniższym artykule wyjaśniam, jak działają usługi z zakresu medycyny pracy na poziomie lokalnym, kto jest zobowiązany do ich przeprowadzania i jakie przepisy to regulują.
Obowiązek badań zdrowotnych na etapie zatrudnienia
Zanim pracownik rozpocznie wykonywanie obowiązków służbowych, musi przejść odpowiednie badania lekarskie. Dotyczy to każdej osoby podejmującej zatrudnienie na podstawie umowy o pracę. Lekarz orzecznik, uprawniony do przeprowadzania badań wstępnych, ocenia czy kandydat do pracy nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania obowiązków na danym stanowisku.
W Białymstoku badania te wykonują placówki współpracujące z pracodawcami na podstawie zawartych umów. Konieczne jest przedstawienie przez pracodawcę skierowania, w którym określone są czynniki szkodliwe lub uciążliwe występujące w środowisku pracy. Medycyna pracy w tym zakresie działa zgodnie z ustawą z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy.
Cykliczne kontrole zdrowia pracowników zatrudnionych
Każda osoba pracująca zawodowo powinna przechodzić badania okresowe w terminach wskazanych przez lekarza medycyny pracy. Częstotliwość tych wizyt zależy od charakterystyki stanowiska pracy, rodzaju czynników ryzyka oraz stanu zdrowia zatrudnionego. Nieprzedłużenie ważności orzeczenia lekarskiego może skutkować koniecznością wstrzymania pracownika od wykonywania obowiązków zawodowych.
W kontekście lokalnym – w Białymstoku – pracodawcy często współpracują z poradniami specjalistycznymi świadczącymi kompleksowe usługi z zakresu profilaktyki zdrowotnej osób pracujących. Pracownik może również zostać skierowany na dodatkowe badania specjalistyczne, jeżeli lekarz uzna to za konieczne ze względu na stan zdrowia lub specyfikę pracy.
Badania kontrolne po nieobecności spowodowanej chorobą
W przypadku, gdy pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim dłużej niż 30 dni, ma obowiązek ponownego przystąpienia do badań kontrolnych. Ich celem jest ocena zdolności do pracy na dotychczasowym stanowisku po długotrwałej niezdolności do jej wykonywania.
W Białymstoku procedury te przebiegają w oparciu o ogólnopolskie regulacje, ale realizacja badań może różnić się w zależności od przychodni. Kluczowe jest jednak to, by pracownik został dopuszczony do pracy dopiero po otrzymaniu stosownego zaświadczenia. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, pracodawca nie może dopuścić do pracy osoby, która nie przedstawi aktualnego orzeczenia lekarskiego.
Rodzaje stanowisk wymagających dodatkowych konsultacji
Nie każda praca wiąże się z identycznym zakresem badań profilaktycznych. Niektóre zawody wymagają poszerzonej diagnostyki ze względu na większe ryzyko wypadku lub odpowiedzialność społeczną. W przypadku niektórych grup zawodowych lekarz medycyny pracy może zlecić wykonanie badań u specjalistów. Najczęściej dotyczy to pracowników:
- prowadzących pojazdy mechaniczne (np. kierowcy autobusów, samochodów ciężarowych),
- wykonujących pracę na wysokościach,
- obsługujących maszyny i urządzenia o dużej mocy,
- mających kontakt z bronią lub pracujących w ochronie,
- narażonych na działanie substancji chemicznych, promieniowania lub hałasu.
W Białymstoku dostępność poradni specjalistycznych umożliwia szybkie skierowanie pracownika na dodatkowe konsultacje i uzyskanie niezbędnych orzeczeń zdrowotnych, wymaganych do wykonywania określonych zadań zawodowych. Sprawdź CM Ryska – centrum medyczne w Białymstoku.
